อดีตสวนผลไม้ของชาวกรุง

ความรุ่งเรืองของคลังสินค้าริมฝั่งเจ้าพระยา

ศิลปกรรมล้ำค่าครั้งกรุงเก่า

ด้านหน้าพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นฯ เขตราษฎร์บูรณะ
ที่ตั้ง

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นกรุงเทพมหานคร เขตราษฎร์บูรณะ ตั้งอยู่ภายในโรงเรียนวัดประเสริฐสุทธาวาส ถนนราษฎร์บูรณะ เขตราษฎร์บูรณะ

การเดินทาง

รถประจำทางที่ผ่านถนนราษฎร์บูรณะ สาย 6, 17

ภายในพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นกรุงเทพมหานคร เขตราษฎร์บูรณะ ได้จัดแสดงวัตถุและชุดนิทรรศการที่แสดงถึงเอกลักษณ์ของพื้นที่ในบริเวณนี้อย่างครบถ้วน นับตั้งแต่หลักฐานทางโบราณคดีที่แสดงถึงความเป็นชุมชนเก่าแก่มาแต่อดีต ความเป็นพื้นที่ ? สวนในบางกอก ? ย่านสวนผลไม้และผลิตผลจากสวนชื่อดังที่ส่งเข้าไปขายในเมืองกรุง ผ่านสู่ยุคที่ความเจริญทางด้านคมนาคมแผ่ขยายเข้าสู่พื้นที่ อีกทั้งความเหมาะสมของพื้นที่ติดริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ทำให้พัฒนาเป็นพื้นที่ตั้งของคลังสินค้า โรงสี โกดัง จำนวนมาก ซึ่งสะท้อนผ่านวิถีชีวิตและภูมิปัญยาที่ถ่ายทอดกันมาจนปัจจุบัน

การจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์

• ภาพรวมของกรุงเทพมหานคร
• ข้อมูลเบื้องต้น เขตราษฎร์บูรณะ
• หลักฐานชุมชนดั้งเดิมในเขตราษฎร์บูรณะ
• ราษฎร์บูรณะในสมัยธนบุรีและรัตนโกสินทร์
• สภาพภูมิศาสตร์ที่อื้อต่อการทำสวน
• เส้นทางการผลส่งสินค้าในอดีต
• วิถีชาวสวนหมากในราษฎร์บูรณะ
• เขตราษฎร์บูรณะกับความเปลี่ยนแปลง
  - โรงสีโกดังสินค้าริมแม่น้ำ และอาชีพขนถ่ายสินค้า
  - การตัดถนนสายสำคัญและการสร้างสะพานพระรามเก้า
• ศิลปวัฒนธรรมและแหล่งท่องเที่ยว
• แผนที่แสดงเส้นทางท่องเที่ยวในเขตราษฎร์บูรณะ

เทวรูปหินทราย ศิลปสมัยลพบุรี พบที่วัดประเสริฐสุทธาวาส เป็นหลักฐานทางโบราณคดีชิ้น

คลองต่างๆ เป็นเส้นทางการลำเลียงขนส่งสินค้าต่างๆ จากชุมชนด้านในคลองมาสู่ชุมชนด้านนอก กระทั่งชุมชนที่อยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ภาพเรือนานาชนิดในลำคลอง จึงเป็นภาพอดีตที่หาดูได้ยากในปัจจุบัน

หมาก เป็นผลผลิตที่สำคัญของที่สร้างชื่อให้กับชาวสวนบางล่าง ที่ราษฎร์บูรณะ และผูกพันเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตชาวสวนราษฎร์บูรณะ ตั้งแต่การปลูกต้นหมาก การปีนหมากเพื่อเก็บเกี่ยวผล การหั่นหมาก และการกินหมาก

โกดังสินค้าริมน้ำที่มีอยู่มากมายบนริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาในเขตราษฎร์บูรณะ ก่อให้เกิดอาชีพของคนขนถ่ายสินค้าริมน้ำที่เรียกกันว่า จับกัง หรือกุลี เพื่อลำเลียงสินค้าระหว่างเรือขนสินค้ากับโกดัง

สะพานพระรามเก้าที่ทอดถึงจากฝั่งพระนครมาสู่พื้นที่กลางสวนในเขตราษฎร์บูรณะได้นำ ความเปลี่ยนแปลงมาสู่ชาวราษฎร์บูรณะหลายๆด้าน ทั้งการคมนาคม วิถีชีวิต และการประกอบอาชีพ ซึ่งทำให้ราษฎร์บูรณะเปลี่ยนจากชุมชนชาวสวนมาสู่ความเป็นชุมชนเมืองยิ่งขึ้น

เขตราษฎร์บูรณะ เป็น 1 ใน 50 เขตการปกครองของกรุงเทพมหานคร อยู่ในกลุ่มเขตตากสิน ซึ่งถือเป็นแหล่งจ้างงานใหม่ ที่อยู่อาศัยหนาแน่นมาก และศูนย์ราชการทางทิศตะวันตกของกรุงเทพมหานคร

ที่ตั้งและอาณาเขต
ตั้งอยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา (ฝั่งธนบุรี) และจัดอยู่ในกลุ่มเขตตากสิน มีอาณาเขตติดต่อกับเขตข้างเคียงเรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตธนบุรีและเขตบางคอแหลม มีคลองดาวคะนองและแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตยานนาวา และอำเภอพระประแดง (จังหวัดสมุทรปราการ) มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองบางพึ่งเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศใต้ ติดต่อกับเขตทุ่งครุ มีลำรางสาธารณะ คลองแจงร้อน ลำรางสาธารณะ คลองข้างโรงเรียนขจรโรจน์ คลองราษฎร์บูรณะ คลองตาเทียบ และลำรางสาธารณะเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตจอมทอง มีคลองกอไผ่ขวด คลองยายจำปี คลองบางปะแก้ว และถนนสุขสวัสดิ์เป็นเส้นแบ่งเขต

ประวัติศาสตร์
ท้องที่เขตราษฎร์บูรณะเดิมเป็นเขตแดนหนึ่งของกรุงธนบุรี เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงสถาปนาเมืองนี้เป็นราชธานี ต่อมาในช่วงปฏิรูปการปกครอง บริเวณนี้ได้รับการจัดตั้งเป็น อำเภอราษฎร์บูรณะ ขึ้นอยู่กับจังหวัดธนบุรี
อำเภอราษฎร์บูรณะได้ถูกโอนไปเป็นเขตปกครองของจังหวัดนครเขื่อนขันธ์ (พระประแดง) อยู่ช่วงหนึ่ง จนกระทั่งจังหวัดนี้ถูกยุบลงเป็นอำเภอในจังหวัดสมุทรปราการ อำเภอราษฎร์บูรณะจึงกลับมาอยู่ในการปกครองของจังหวัดธนบุรีอีกครั้ง
และภายหลังได้มีการยุบรวมจังหวัดธนบุรีและจังหวัดพระนคร เปลี่ยนฐานะเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรีและกรุงเทพมหานคร ซึ่งได้เปลี่ยนการเรียกตำบลและอำเภอใหม่ด้วย อำเภอราษฎร์บูรณะจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตราษฎร์บูรณะ จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2540 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยแบ่งพื้นที่ทางทิศใต้ของเขตราษฎร์บูรณะออกไปจัดตั้งเป็นเขตทุ่งครุ

การแบ่งเขตการปกครอง
เขตราษฎร์บูรณะแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 2 แขวง (khwaeng) ได้แก่
1. ราษฎร์บูรณะ (Rat Burana)
2. บางปะกอก (Bang Pakok)

การคมนาคม
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตราษฎร์บูรณะได้แก่
ถนนสุขสวัสดิ์ เริ่มตั้งแต่ซอยสุขสวัสดิ์ 1 (รุ่งอรุณ) ไปจนถึงซอยสุขสวัสดิ์ 60 รวมทั้งหมด 44 ซอย
ถนนราษฎร์บูรณะ เริ่มตั้งแต่ซอยราษฎร์บูรณะ 1 ถึงซอยราษฎร์บูรณะ 48 (บูรณะสุดเขต 5) รวมทั้งหมด 45 ซอย
ถนนประชาอุทิศ เริ่มตั้งแต่ซอยประชาอุทิศ 1 (สายสำรวจ 1) ถึงซอยประชาอุทิศ 37 (มติมิตร) รวมทั้งหมด 31 ซอย
ทางพิเศษเฉลิมมหานคร (ระบบทางด่วนขั้นที่ 1 หรือ “ทางด่วน 1″)

ถนนสายรอง มีทั้งหมด 3 สายได้แก่ ถนนราษฎร์พัฒนา ซอยสุขสวัสดิ์ 13 และถนนจอมทองบูรณะ